Vreemde talen & cultuur | Engelse Taal- & Communicatietrainingen en culturele sensitiviteit opdoen

Gepubliceerd op 14 november 2020 op LinkedIn

Vreemde talen en cultuur | In vreemde taalonderwijs is de afgelopen decennia veel veranderd en op sommige punten mogelijk nog te weinig. Zo wordt een interactie in een bakkerszaakje tussen een klant en de verkoopmedewerker vaak als een soort ‘vastomlijnde interactie’ gepresenteerd in cursusboeken in taaltrainingen op lagere niveaus, terwijl zo’n interactie op allerlei manieren kan verlopen in de echte wereld.

Hoewel ik me beperk tot het Engels en het Engels steeds meer gebruikt wordt in diverse domeinen zijn taal en cultuur continu in dialoog. In dit soort interacties, zoals die kan plaatsvinden in het bakkerszaakje zoals hierboven beschreven, zien we het structuralistische tekst- en communicatiemodel terug, waarbij communicatie een soort systeem is van vastomlijnde structuren. Zo zien we communicatie eigenlijk niet meer. Alleen zijn er soms nog spoortjes van deze benadering te vinden hier en daar als je maar goed genoeg kijkt.

Het opdoen van culturele sensitiviteit moet mijn inziens gewoon ook in een taal- en communicatietraining worden opgedaan.

In de praktijk is taalgebruik niet statisch en bepalen bedrijven en organisaties vaak zelf hoe ze willen communiceren met klanten wat onderdeel is van een branding strategie bijvoorbeeld. Wat voor de ene organisatie onacceptabel taalgebruik in interne en externe documenten en communicatie uitingen is, is voor een andere organisatie de voorkeursmanier bij uitstek en onderdeel van de huisstijl. Wel zie je dat er meer ‘ vastomlijnde’ manieren ontstaan wanneer het gaat om het winnen van projecten via ‘bidding’ en aanbestedingstrajecten’ of wanneer iets juridisch wenselijk is om maar eens wat te noemen, vanwege het economisch gewin of wet- en regelgeving.

Wat betreft het bespreken van cultuur in trainingen worden cultuurtrainingen vaak separaat aangeboden en verzorgd alsof het verwerven van talige en communicatieve vaardigheden los zouden staan van het opdoen van culturele sensitiviteit. Het lijkt zo dus compleet los te staan van elkaar. Dit terwijl het opdoen van culturele sensitiviteit mijn inziens gewoon ook in een taal- en communicatietraining zou moeten worden opgedaan om er zo voor te zorgen dat klanten krijgen wat ze nodig hebben en mijns inziens niet optimaal bediend worden wanneer dit separaat gebeurd, zeker omdat niet iedereen alle beschikbare trainingen volgt en zo dus essentiële informatie missen. De bottom-line van aanbieders lijkt vaak belangrijker dan kwaliteit van dienstverlening.

Aangezien het Engels als lingua franca wordt gebruikt in veel domeinen is het onderwerp interculturele communicatie en cultuur essentieel om op de kaart te zetten en te integreren daar waar geleerd wordt.

De relatie van taal tot cultuur wordt vaak in vreemde taalonderwijs gezien en geframet als een tikje problematisch en iets dat ook gezien wordt als iets waar een oplossing voor gevonden moet worden en een beetje lastig is en waarbij vooral de ander een beetje lastig is. Hoewel verschillen tussen mensen en manier van communiceren emoties oproepen in mensen, zie ik dit soort verschillen niet als problematisch en bespreek en frame dit (incl. cultuur) anders in mijn trainingen.

Een voorbeeld is het leren herkennen wat indirect gecommuniceerd wordt in het Engels wanneer je bijvoorbeeld als Nederlander zijnde een iets directere aanpak gewend bent, ook als je iemand bent die hoog opgeleid is en die een voorkeur heeft voor impliciete communicatie die niet ‘plat’ is. Ook dan kan het herkennen van indirecte instructie of indirect gecommuniceerde verwachtingen en feedback lastig zijn. Het inzetten op alleen leren scannen en skimmen is dan gewoon echt onvoldoende, wat bijvoorbeeld in Cambridge cursussen indirect aangeleerd wordt.

In mijn trainingen (ook in gestandaardiseerde curussen als Cambrigde cursussen) is hier altijd volop aandacht voor en zeker wanneer bepaalde inhoud vragen oproept bij mijn sterk kritische doelgroepen (o.a. promovendi en professoren), wat vraagt om het bespreken van dit soort onderwerpen. Ik vind het hebben van dit soort discussies heerlijk, omdat het vaak leidt tot meer bewustwording in termen van de wijze waarop woordkeus, contextuele informatie en intentie worden gecommuniceerd middels taaluitingen, maar ook ter discussie stelt wat persoonlijke voorkeur, stijl en mogelijk impliciete en expliciete regels zijn die soms opgelegd worden. Ik vind dit heerlijk omdat het een doel dient en leren bespoedigd, al gaat het natuurlijk in de eerste plaats niet om mij maar om wat mijn cursisten nodig hebben.

Modellen die cultuur ‘mappen’, zoals die van Hofstede en Pinto kunnen dan enigszins helpend zijn, al zijn ze wat beperkt en moet er gewaakt worden voor stereotypering. Er zijn natuurlijk sindsdien meer boeken over ‘cultuur’ uitgebracht, waarover binnenkort meer volgt.

Het leren onderhandelen over betekenisgeving wanneer er miscommunicatie ontstaat is ook echt essentieel om relaties te kunnen redden wanneer miscommunicatie optreedt.

Aangezien het Engels als lingua franca wordt gebruikt in veel domeinen en niet iedereen een native speaker is, is het onderwerp interculturele communicatie en cultuur essentieel om op de kaart te zetten en te integreren daar waar geleerd wordt, ook al kan dit best een dingetje zijn aangezien het raakt aan menselijke aspecten als ’emotie’ en moeten mensen zich vanzelfsprekend veilig en gerespecteerd kunnen voelen.

Het navigeren van verschillen in culturele waarden, manieren van dingen doen & werken (binnen sociale groepen en organisaties) en de manier waarop men aangesproken en benaderd wil worden, kan nogal uiteenlopen. Het leren onderhandelen over betekenisgeving wanneer er miscommunicatie ontstaat is ook echt essentieel om relaties te kunnen redden wanneer miscommunicatie optreedt. Dat sommige mensen liever een vermijdende strategie kiezen, terwijl anderen de spanning die ontstaat minder snel uit de weg gaan, hoort hierbij. De voertaal is in mijn trainingen echter wel altijd Engels, waarbij mijn Canadese variëteit door mij wordt uitgedragen.

In mijn trainingen is er dus altijd volop aandacht voor topics en thema’s als: ‘taaluitingen’, ‘betekenisgeving’, ‘interactie’, ‘connotatie’, ‘genre’, ‘register in termen van taalgebruik’, ‘cultuur (incl. impliciete en expliciete communicatie)’, ‘jargon and plain English en het effect van beiden op de doelgroep en lezer’, ‘domein’, ‘doel en uitkomst/resultaat’, ‘beschikbare contextuele informatie’, individuele voorkeur & identiteit, maar ook wat respectvol is en dat wat onder ‘gepast communiceren’ verstaan wordt ook verschilt tussen mensen. Kortom, alles en meer wat mogelijk relevant kan zijn om effectief te kunnen communiceren in het Engels op de werkvloer.

Ik lever meer diensten dan alleen trainigsdiensten. Lees meer hierover en over mijn benadering op www.lsalingua.nl.

References:

Hofstede, G. (1994) Cultures and Organisations

Pinto, D. (1994) Het virus cultuurverschillen: diagnose en recept

If you have found this post useful, please like it and follow us to stay informed about such topics
Follow by Email
YouTube
LinkedIn
Share
Instagram